• การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Data Interchange หรือ EDI) คือ การส่งผ่านเอกสารข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยทางผู้ส่งและผู้รับจะติดต่อสื่อสารข้อมูลระหว่างกันทางธุรกิจ โดยมีแบบที่เป็นมาตรฐานที่กำหนดร่วมกัน ตัวอย่างเช่น มาตรฐานของ UN/EDIFACT หรือ ANSI X.12
• รหัสแท่ง (Bar Codes) คือ การใช้ระบบอัตโนมัติของคอมพิวเตอร์ในการกำหนดเลขทะเบียนสินค้าให้มีโค้ดที่แตกต่างกันในแต่ละสินค้า ซึ่งคอมพิวเตอร์สามารถทำให้สะท้อนได้ไวต่อแสงเลเซอร์ เพื่อใช้ในการตรวจเช็คสต็อกสินค้า
• จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (e-Mail) คือ การส่งข้อความสำหรับบุคคลต่อบุคคลจากผู้ส่งข่าวให้แก่ผู้รับผ่านทางอินเทอร์เน็ต
• อินเทอร์เน็ต คือ การแพร่กระจายของเครือข่ายระบบคอมพิวเตอร์ทั่วไป ซึ่งสามารถใช้เป็นเครื่องมือสื่อสารระหว่างบุคคลและธุรกิจ เครือข่ายอินเทอร์เน็ตเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วมาก ยิ่งมีผู้ใช้มากขึ้นก็ทำให้ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตนั้นมีประโยชน์มากขึ้น
• World Wide Web คือ การสะสมรวบรวมเอกสารและรหัสไว้ด้วยภาษา HyperText Markup Language (HTML) โดยชิ้นส่วนเล็กๆ ของซอฟต์แวร์เรียกว่า บราวเซอร์ (Browser) ที่สามารถรวบรวมข้อมูลที่หลากหลายทั้งเนื้อหาสาระ รูปภาพ และเสียง เข้าด้วยกันและเชื่อมโยงกันได้ทั่วโลก เป็นอินเทอร์เน็ตที่มีผู้ให้ความสนใจมากที่สุดในขณะนี้
• Product Data Exchange หมายถึง ข้อมูลของสินค้าที่ถูกเก็บรวบรวมไว้อย่างละเอียดไม่ว่าในรูปแบบของกราฟ รูปภาพ ตัวหนังสือหรือตัวเลข ข้อมูลสินค้าที่นิยมใส่ ได้แก่ ข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุดิบ ขั้นตอนการผลิต และผลการทดสอบ เป็นต้น
• Electronic Forms คือ การใช้รูปแบบการกรอกข้อความ แบบฟอร์มต่างๆ ในแผ่นกระดาษธรรมดา มาใช้ในการกรอกข้อความลงบนจอคอมพิวเตอร์ เพื่อเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลต่างๆ อย่างเป็นระบบ

ตัวอย่างของกิจกรรมพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

• การค้าขายสินค้าและบริการโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Trading of Goods and Services)
• การจัดส่งข้อมูลทุกประเภทและสาระความรู้ใดๆ ในรูปสัญญาณดิจิทัล โดยผ่านเครือข่ายออนไลน์
• การโอนเงินทุกชนิดที่กระทำโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Funds Transfer)
• การแลกเปลี่ยนและซื้อขายหุ้นโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Share Trading)
• การประมูลซื้อขายโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (On-line Commercial Auctions)
• การร่วมมือกันออกแบบวางแผนเพื่อการผลิตหรือการบริการโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์
• การแสวงหาแหล่งสินค้าและการจัดซื้อสินค้าโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์
• การโฆษณาประชาสัมพันธ์และการทำการตลาด แสวงหาลูกค้า โดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ และอื่นๆ

ที่มา : http://www.tot.co.th/index.php

ที่มา : http://ntl.nectec.or.th/internet/index.html

รูปที่ 1 เปรียบเทียบขนาดความจุสัญญาณเชื่อมต่อระหว่างประเทศ (International Bandwidth) ในแต่ละเดือนในระยะเวลา 5 ปีที่ผ่านมา (source: http://ntl.nectec.or.th/internet/int-bandwidth.html)

รูปที่ 2 แผนที่แสดงการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตของประเทศไทย (source: http://www.ntl.nectec.or.th/internet/map/current.html)

• ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต: จากแผนภาพแสดงถึงการเชื่อมต่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของประเะทศไทยซึ่งประกอบด้วยผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตเชิงพาณิชย์จำนวน 18 ราย คือ A-Net, Asia Access, AsiaNet, CS-Coms, CWN, FarEast,IDN,JI-Net, Internet Thailand, KSC, Line Thai, Loxinfo, Samart, SGA, WorldNet, EZNet, RoyNet, CWT และศูนย์บริการอินเทอร์เน็ตเพื่อการศึกษาและวิจัยจำนวน 5 ศูนย์ ได้แก่ SchoolNet, UniNet,PubNet, ThaiSarn และ GITS
• การแลกเปลี่ยนข้อมูลภายในประเทศ : ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตทั้งหมดนี้จะเชื่อมต่อกันเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลกันภายในประเทศโดยเชื่อมโยงผ่าน ศูนย์กลางอินเทอร์เน็ตเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลภายในประเทศ (Domestic Internet Exchange) ซึ่งมี 2 แห่งคือ National Internet Exchange (NIX) เพื่อให้บริการเชิงพาณิชย์ซึ่งดูแลโดย กสท. และ Internet Information Research (IIR) เพื่อการศึกษาวิจัยได้แก่ การจัดทำเส้นทางการเชื่มโยงข้อมูลและนับสถิติไหลเวียนของข้อมูลเสนอเป็นรายงานสาธารณะซึ่งดูแลโดยเนคเทค ปริมาณข้อมูลที่หมุนเวียนผ่าน IIR ต่อวัน 1,476 พันล้านไบต์ หรือคิดเป็น 143.4 ล้านไบต์ต่อวัน (ข้อมูลเมื่อ 1 มี.ค. 2545)
• การเชื่อมโยงกับต่างประเทศ: มี 2 ทางเลือกคือ เชื่อมต่อกับ International Internet Gateway (IIG) แล้วออกไปยังวงจรอิน เทอร์เน็ตต่างประเทศอีกทีหนึ่ง หรือเชื่อมต่อวงจรอินเทอร์เน็ตต่างประเทศโดยตรง ซึ่งมีความสามารถในการดึงข้อมูลมายังประเทศไทยได้สูงสุด 645.5 Mbps และมีความสามารถในการดึงข้อมูลออกจากประเทศไทยได้สูงสุด 530.5 Mbps (ข้อมูลเมื่อ 3 ม.ค. 2545)

• Browser (โปรแกรมที่ใช้เรียกดูข้อมูลตลอดจนบริการต่างๆ บนเครือข่าย World Wide Web) ที่นิยมใช้ ได้แก่ Netscape และ Internet Explorer
• เครื่องมือซอฟต์แวร์ในการสร้างเว็บ
  1.Web Authoring Tools เป็นโปรแกรมสร้างเว็บ ช่วยอำนวยความสะดวกในการสร้างเว็บเพจ ซึ่งโปรแกรมประเภทนี้ โดยมากไม่จำเป็นต้องทราบ HTML ก็สามารถสร้างเว็บได้ เช่น Frontpage, GoLive, และ Dream Weaver
  2.Visual Programming Tools เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้การเขียนโปรแกรมทำได้ง่ายยิ่งขึ้น ด้วยลักษณะของ Interface เช่น Delphi, Visual Basic, และ Visual C++
• ภาษาในการสร้างเว็บ
  1.Markup Language คือ ภาษาที่ใช้ในการเขียนโปรแกรมภาษาหนึ่งของคอมพิวเตอร์ ที่ต้องมีการกำหนด Tag เปิดปิด เพื่อแสดงผลลัพธ์ในลักษณะของเว็บเพจ ซึ่งสามารถแสดงผลได้ในรูปแบบต่างๆ ไม่ว่าเป็นภาพกราฟิก ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว เสียง เช่น HTML, Dynamic HTML, VRML, SGML, และ XML
  2.Scripting คือ ส่วนของโปรแกรมที่แทรกเข้าไป เพื่อประโยชน์ในการใช้งาน เช่น CGI Script, Java, Java Applet, JavaScript, VBScript, C++, Perl, และ Active X

• Software support พิจารณาว่า ISP รายนั้น มีซอฟต์แวร์สำหรับการประกอบ มีระบบรักษาความปลอดภัย การบริการด้านรับรองลายมือชื่อดิจิทัล เตรียมระบบการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ ไว้ให้เราอย่างไรบ้าง
• Hardware support พิจารณาว่า ISP นั้นๆ มีเทคโนโลยี วิธีการจัดการ และการสำรองข้อมูลเป็นเช่นไร รวมทั้งเครื่อง Server ของเขามีความสามารถเพียงพอกับการทำธุรกรรมของเราหรือไม่ สามารถสอบถามชื่อและเว็บไซต์ที่อยู่ของลูกค้าที่กำลังทำธุรกรรมอยู่ได้ ใน 1 ชั่วโมงสามารถรองรับการทำธุรกรรมได้เป็นจำนวนเท่าใด และปัจจุบันมีจำนวนการทำธุรกรรมเป็นเท่าใด
• Network support ความเร็วของช่องทางการสื่อสารที่ ISP ให้บริการอยู่นั้นเพียงพอต่อความต้องการของเราหรือไม่ และในแต่ละ line มี Server ติดตั้งอยู่เป็นจำนวนเท่าใด ทางที่ดีคือ ไม่ควรจะมีเกิน 6 เว็บไซต์ต่อ Server 1 เครื่อง และถ้าหากว่ากิจการของเรามีการเติบโตอย่างรวดเร็ว มีลูกค้าเข้ามาใช้บริการเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก ทาง ISP มีวิธีการจัดการให้ลูกค้าทั้งหมดของเราเข้ามาใช้งานระบบได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย เป็นเช่นไร ทั้งนี้ควรระบุไว้ในข้อตกลงด้วยว่าทาง ISP จะขยับขยายให้เราด้วย
• Experience เนื่องจากพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ยังเป็นเรื่องใหม่ เราต้องมั่นใจว่า ISP ที่เราเลือกนั้นมีประสบการณ์และดูจากบันทึกการให้บริการในรายชั่วโมงของบริษัทที่เข้ามาใช้บริการของ ISP และต้องหาบุคคลหรือบริษัทที่ให้คำปรึกษาในยามที่เกิดปัญหาขึ้นมาไว้ด้วย

• บริษัท อาร์คไซเบอร์ จำกัด – http://www.arccyber.com
• บริษัท ชินบรอดแบนด์ จำกัด –http://www.shinbroadband.com
• บริษัท ดาต้าวัน เอเชีย (ประเทศไทย) จำกัด – http://www.d1asia.co.th
• บริษัท พอยท์เอเชีย อินเทอร์เน็ต ดาต้า เซนเตอร์ (ประเทศไทย) จำกัด – http://www.pointasiaidc.com

• บริษัท ไวล์ด เดสทิเนชั่น จำกัด –http://www.thaibiz.com
• บริษัท ดาต้าแมท จำกัด –http://www.datamat.co.th
• บริษัท เมโทรซิสเต็ม จำกัด –http://www.metrosystems.co.th

ความต้องการบุคลากรด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

     บัณฑิตที่จบจากการศึกษาด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์จะมีตลาดงานที่ดีรองรับในอนาคต เนื่องจากพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์กำลังเป็นที่นิยมและคาดว่าจะอยู่ในความสนใจไปอีกระยะหนึ่ง เพราะมีการพัฒนาอย่างรวดเร็วและต่อเนื่องอยู่ตลอดเวลา และมีแนวโน้มในอนาคตว่าการทำธุรกรรมทุกอย่างจะต้องผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์แทบทั้งสิ้น และผู้ที่จบการศึกษาในหลักสูตรนี้จะมีข้อได้เปรียบมากกว่าผู้ที่จบด้านบริหารทั่วไป เพราะได้ศึกษาในหลายๆสาขาวิชาด้วยกัน เช่น การตลาด อินเทอร์เน็ต การสื่อสาร และเทคโนโลยีสารสนเทศ ส่วนเรื่องของโอกาสในการจ้างงานของบัณฑิตที่จบหลักสูตรนี้ขึ้นอยู่กับผู้เรียนและเนื้อหาวิชาและแนวคิดของแต่ละหลักสูตร ผู้สำเร็จการศึกษาอาจออกมาประกอบธุรกิจของตนเองมากกว่าที่จะทำงานในองค์กรอื่นๆ เพราะหลักสูตรจะสอนให้คนคิดและสร้างด้วยตนเอง จะต้องหาแหล่งสินค้าและกลุ่มเป้าหมายของสินค้านั้นๆ ได้เอง รวมทั้งทำระบบต่างๆ เพื่อการค้าขายแบบพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เองได้เต็มที่อีกด้วย

หลักสูตรวิชาที่เกี่ยวข้องกับพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

• MIS/AIS/CIS
• Web Programming
• Multimedia Design
• Networking Business Programming
• DSS (ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ)
• สัมมนาคอมพิวเตอร์กับกฎหมาย
• กฎหมายพาณิชย์เชิงเปรียบเทียบ (ระดับบัณฑิตศึกษา)
• Business Management with Computer Application
• พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
• Internet System
• การจัดการธุรกิจด้วยคอมพิวเตอร์
• คอมพิวเตอร์เบื้องต้น
• คอมพิวเตอร์เพื่อการบัญชี-การตลาด การตลาด การสื่อสารข้อมูล
• Business Packages & Business Application
• Information System Concept
• Information System Management
• Internet Programming & Applications

ที่มา : http://www.ecommerce.or.th/doc/survey/education.pdf